Creating Economy
Creative economy, wat is het, is het een hype, waar in Nederland wordt het bedreven en wat komt er na? Deze vragen legt Marianne van Munster, business developer en programmamaker bij de Baak, voor aan Mathieu Weggeman en Paul Iske. Mathieu Weggeman is hoogleraar organisatiekunde aan de Technische Universiteit Eindhoven en chef innovatie bij de Baak. Paul Iske is binnen ABN AMRO werkzaam op de gebieden innovatie, ondernemerschap en kennismanagement. Ook is hij coördinator van Dialogues, een initiatief van ABN AMRO om ondernemend handelen en denken in Nederland te stimuleren. Daarnaast is Paul zelfstandig adviseur.
Door Bouchra Abdellaoui
Na kenniseconomie de Creative Economy!
Paul Iske is het niet eens met deze stelling. In zijn definitie komt creativiteit niet in plaats van kennis maar is het een nadere uitwerking en verdieping daarvan. "Kennis is voor mij een combinatie van inzichten, informatie en ideeën. Kennis bevat daarmee unieke aspecten die betrekking hebben op de persoonlijke normen en waarden en de creativiteit van mensen. Een verschuiving richting creativiteit valt, wat mij betreft, dus niet buiten de kenniseconomie."
Mathieu Weggeman: "Als kennis wordt gedefinieerd als het produkt van informatie, ervaring, vaardigheden en attitude heeft ieder mens kennis. Creativiteit is vooral een vaardigheid en in de tweede plaats een attitude. Bijvoorbeeld een virus dat je door een bepaalde dosering zo gebruikt dat het juist tegen zichzelf beschermt zoals bij de griepprik. Dat is creativiteit en die creativiteit hebben we meer nodig dan vroeger."
Paul Iske is het daarmee eens: "Wil je nu een positie krijgen en behouden dan moet je meer aanspraak maken op unieke componenten en die zitten voornamelijk in creativiteit."
Creative Economy, een hype?
Mathieu Weggeman: "Wij kunnen alleen nog maar economisch vooruit als wij innoveren. Het is onze competitive advantage in de advanced economies van het noorden. We hebben in Europa een individualistische cultuur, in Azië niet. Bij creativiteit mislukken negen van de tien projecten. Dat betekent negen keer gezichtsverlies en voor de Europeaan is dat minder erg. Dus onze competitive advantage is creativiteit en niet meer het produceren. Daarom is het geen hype alleen zien we nu ineens het belang van creativiteit."
Paul Iske: "Vanuit het oogpunt van sustainable advantage moet je ieder keer wat nieuws verzinnen. Naar mijn mening moeten we veel meer gaan gebruiken dat we allemaal anders zijn. In Azië zullen ze ongetwijfeld ook allemaal nieuwe dingen gaan doen maar op een andere manier. Het oorspronkelijke in creativiteit maakt dat het dichtbij de mensen komt waardoor veel mensen er enthousiast over worden. Het is vooral ook leuk. Juist het feit dat we steeds dichter bij de persoonlijke aspecten komen, betekent een ontwikkeling richting het fundamentele, waardoor het dus geen hype is."
Creative cities in Nederland
Mathieu Weggeman is van mening dat Amsterdam een creative city genoemd mag worden op het gebied van fashion & design. " Ik noem dat de Alpha creativiteit. De Bèta creativiteit zit rond Eindhoven.
Innovatie kan procesinnovatie zijn; bijvoorbeeld een restaurant op een heel andere manier inrichten. Het kan produktinnovatie zijn en het kan, en dat is moeilijk te beschermen, conceptuele innovatie zijn. Die conceptuele innovatie zit veel in Amsterdam. Dat zit dicht tegen de kunst aan. Maar je hebt ook de technische creativiteit. Die veel meer te maken heeft met hoe je processen inricht en voornamelijk rondom Eindhoven zit. ASML, Philips, de automotive, de Design Academy enzovoort. Eindhoven probeert met Luik en Aken in een driehoek een creative city te maken."
Paul Iske: "De manier waarop Eindhoven het aanpakt vind ik goed. Zij geven een eigen invulling aan de creative city. Hetzelfde geldt voor Maastricht, waar de slogan 'Made in Maastricht' leidend is voor discussies rond de toekomst van de stad, inclusief de rol die de creative industry daarbij speelt. Als we allemaal naar Berlijn gaan kijken, worden we allemaal tweederangs Berlijns."
Leven na de Creative Economy...
Paul Iske: "Ik hoop dat we komen tot een volwassen, holistische benadering van begrippen als informatiekennis en creativiteit. Niet als eindstadium maar als platform waaruit steeds iets nieuws kan ontstaan."
Mathieu Weggeman heeft een positief en een angstig beeld bij de toekomst. "Op dit moment is alles gericht op gezondheid, welzijn en life extension. Alle primaire behoeften van Maslow zijn geregeld en nu moeten we het prettig hebben. Daarna zijn er twee golven mogelijk. Een Boeddhistisch geïnspireerde golf van spiritualiteit en authenticiteit. Het kan ook gebeuren dat de techniek nog geïsoleerder raakt en dat we in een soort Matrix geladen worden waarbij de ingenieurs een elite vormen die een pretpark creëert voor mensen die denken dat gsm's aan bomen groeien. Als de mensen geen bèta studeren, niet snappen en willen snappen waarom er licht is en waarom er geluid is als je in je handen klapt dan geef je daarmee de macht aan de technische designers, de ingenieurs en de pretparkmakers die zorgen dat het een grote Efteling wordt."
Paul Iske ziet een positieve vervolgstap in connected intelligence. "Informatie wordt steeds meer gedeeld, bijvoorbeeld op het internet. Door creativiteit meer aan elkaar te knopen kunnen we als mensheid waarschijnlijk een grote stap verder komen. Een voorbeeld van intellectuele interactie en versterking vind je in de wetenschap waar je een interessante combinatie aantreft van competitie en samenwerking. Dat is volgens mij één van de oorzaken waarom de wetenschap zich zo heeft kunnen ontwikkelen in volume, diepte en kwaliteit. Het is het collectieve van het individuele waarbij die individualiteit belangrijk is. Daarom is het ook goed dat we nu zo bezig zijn met creativiteit, ondernemerschap en het individuele aspect daarvan. Dit is soms lastig maar het is noodzakelijk anders krijgen we het collectieve waarvan de geschiedenis ons leert dat dit niet tot echte vooruitgang leidt."
Angst verlamt creativiteit
Ten grondslag aan creativiteit ligt een open blik. Waar verbazen Paul Iske en Mathieu Weggeman zich over en wat zouden zij de lezers willen meegeven of vragen?
Paul Iske: "Ik denk dat jonge mensen zich nergens meer over verbazen en alles steeds meer als vanzelfsprekend zien. Ik denk dat mensen nooit moeten stoppen met het stellen van vragen. Als je alles als vanzelfsprekend neemt doe je daar jezelf en de samenleving tekort mee. Verder hebben we het aan de ene kant over creative industry maar aan de andere kant worden we door angst geregeerd. Ik hoop dat het een trend is die overgaat. Er worden miljoenen geïnvesteerd in veiligheid en dat is geld en inspanning die ik niks vind renderen. Ik hoop dat mensen op sommige momenten die angst even kunnen vergeten, bereid zijn dingen te proberen en te accepteren dat dingen soms mis gaan. Dat hoeft niet meteen existentieel te zijn, misschien een andere route naar huis lopen, kijken hoe dat is of iemand in dienst nemen waarvan je op het eerste gezicht denkt: 'past die persoon wel?' We zijn met z'n allen erg gehecht aan die comfort zone en die wordt ook nog omgeven door hoge muren door die angst. Dat verlamt de samenleving."
Mathieu Weggeman is het daarmee eens en is van mening dat die angst bestaat uit wantrouwen en het niet durven differentiëren. "Ik denk dat wat Paul zegt nog meer geldt voor de babyboomgeneratie. De jongere generatie is veel minder bezig met deze territoriumdrift. De wereld is hun huiskamer, respect zit al in hun groet en ze maken sneller coalities en allianties. Ik zou aan de lezers de vraag willen stellen: hoe vaak lach je nog op een dag? De tip is: blijf je verwonderen."
Reacties naar aanleiding van dit artikel? Mail naar m.vanmunster@debaak.nl
Dialogues en City Dialogues
Paul Iske is een van de initiatiefnemers en coördinator van Dialogues. Een initiatief dat tweeëneenhalf jaar geleden vanuit ABN AMRO is begonnen. Paul Iske: "Toen Nederland eind 2004 in een collectieve depressie verkeerde, besloten wij onze kennis en contacten in te zetten om een dialoog op gang te brengen met als doel ondernemerschap in alle vormen te stimuleren. Dialogues bestaat uit een kleine project-organisatie, welke geadviseerd wordt door de Think Tank, een verzameling van vrijdenkende en ondernemende mensen met uiteenlopende achtergronden. Op dit moment zijn we bezig met de ontwikkeling van het 'Instituut voor Briljante Mislukkingen' om acceptatie te krijgen voor de stellingname dat zonder mislukkingen geen vooruitgang mogelijk is. Daarnaast is Paul Iske ook betrokken bij City Dialogues. "In de context van een stad probeert de ABN-AMRO ondernemende, betrokken burgers bij elkaar te brengen en te laten kijken naar een onderwerp wat voor die stad van belang is. Bijvoorbeeld in Maastricht waar de traditionele industrie voor een deel aan het afbouwen is en wat komt daarvoor in de plaats? Zoals veel steden wil Maastricht de creatieve industrie binnenhalen. We hebben met ondernemers hierover nagedacht. Je hebt bijvoorbeeld het Design Hotel in Maastricht van Paul Rinkes, een hele traditionele business waar een nieuwe invalshoek aan wordt meegegeven. Vanuit dit initiatief van City Dialogues wordt nu een incubator voor creatieve ondernemeningen ontwikkeld die in 2007 de poorten zal openen."