Een ideaal team heeft een goede mix
Deze column is eerder verschenen op 3 april 2008 in Het Financieele Dagblad.
Bij de Haagse Hogeschool werd gisteren het symposium 'succesvol kleurrijk ondernemerschap' gehouden. De school heeft onderzoek verricht naar cultuurverschillen bij jonge biculturele ondernemers in de regio Haaglanden. Geconcludeerd werd dat zij die inderdaad ervaren. Ik heb veel ervaring met het begeleiden van startende ondernemers.
Natuurlijk is het simplistisch om 'de' allochtonen te vergelijken met 'de' autochtonen. Alsof het gedrag van een jonge Chinees hetzelfde is als dat van een jonge Somaliër of Argentijn. De onderlinge verschillen zijn zeker zo groot als die met de jonge Nederlandse starter. Desondanks zijn er verschillen die veel zeggen over de Nederlandse cultuur. Wat opvalt is dat autochtone stagiairs meestal de indruk wekken nuchter te zijn. Ze stellen orde en structuur te kennen, hun werk goed te doen en betrouwbaar te zijn. Ze zijn exact om 9 uur binnen om precies om 5 uur - het liefst iets eerder - klaar te zijn om weg te gaan. Ze maken een sterk onderscheid tussen werk en privé.
Bij allochtone studenten zie ik meer spontaniteit, flexibiliteit, onconventionele aanpak en ook loyaliteit. Ze zoeken plezier in hun werk en als ze dat hebben, gáán ze er ook voor. Ze maken minder onderscheid tussen werk en privé. Als het nodig is, zijn ze eerder bereid over te werken. Die zaken zijn cultuurgerelateerd. Nederlanders leren de kinderen om gehoorzaam te zijn, elke avond precies om 7 uur in bed te liggen. Let wel: het is een grove schematisering. Bij allochtonen hebben de kinderen thuis meer vrijheid. Ze mogen veel zelf bepalen en met hun ouders discussiëren. Het effect werkt later door in studie en werk.
Wat is de invloed op het ondernemerschap? Een startende ondernemer moet een beetje eigenwijs, creatief en onafhankelijk zijn en risico's durven nemen. Allochtonen zijn wellicht meer getraind in het anders-zijn en risico's nemen, maar minder in orde en structuur, administratie, regelgeving en communicatie met formele instanties. Je ziet dat veel startende allochtonen juist om deze redenen na een paar jaar toch moeten stoppen.
Maar er is meer. Een allochtoon heeft het voordeel van een natuurlijk 'dubbele perspectief". Hij heeft te maken met de dagelijkse realiteit in Nederland, maar schakelt thuis over naar een andere wereld. Hij krijgt dagelijks prikkels uit andere werelden en heeft een natuurlijke toegang tot andere landen en markten.
Daardoor kan hij veel soepeler buiten de normale kaders denken en handelen, wat een voordeel is bij een startende onderneming of innovatief bedrijf. Na elke reis naar het geboorteland van zijn ouders staat hij bol van ideeën over nieuwe producten en denkbeelden. Het voordeel is dat hij kan rekenen op een natuurlijk betrouwbaar netwerk in een ander land. Een netwerk dat informatie kan verzamelen en helpt bij de implementatie. Helaas gebeurt daar vaak weinig mee. Dat gaat niet automatisch, maar de potentie is wél aanwezig.
Waarom blijft Nederland achter met innovaties? Komt dat omdat kinderen niet genoeg worden beloond voor hun eigenwijsheid? Of omdat ze daar op school niet in worden getraind? Stel, je solliciteert bij een hightechbedrijf. Daar moet je innovatief zijn. Als je een nieuw koffiezetapparaat moet ontwerpen, doe je dat niet van achter je pc. Je zet zelf koffie, kijkt hoe anderen het doen en vraagt koffiedrinkers in Cuba, Casablanca of Istanbul naar hun smaak. Het gaat om de combinatie van ervaren, zien, begrijpen, zoeken en praten. Een briljant idee komt op de onwaarschijnlijkste momenten. Waarom willen we dat structureren tussen 9 en 5? Als je innovatief wilt zijn moet je vrijheid hebben en buiten het kader denken en handelen.
Mijn ideale team bestaat uit mensen met verschillende karakters en achtergronden. Jonge mensen voor hun energie, enthousiasme en openheid, naast mensen met ervaring en rust. Ik kies altijd voor de goede mix.
Navid Otaredian is directeur van Advexis en verbonden aan managementcentrum de Baak.